©2003-2008
Marieke Mutsaers

Trichilia ABC - Marieke Mutsaers

Producten van het bijenvolk - mede

Herkomst

Mede wordt bereid door vergisting van honing, nadat deze aangelengd is met water. Mede wordt vanoudsher gemaakt in heel Europa. In Frankrijk was het de drank der Galliërs, in de Nederlanden de drank der Germanen en in Engeland de drank der Kelten. Mede werd gemaakt door de imker of in gespecialiseerde medemakerijen. Nu nog is mede zeer populair en van goede kwaliteit in Oost Europa, bijvoorbeeld in Polen, Slovenië en het Europese deel van Rusland. Ook in Duitland, Frankrijk, Nederland en Engeland wordt mede, al of niet 'home made' gedronken.

Bereiding

Vroeger was de honing die gebruikt werd om te laten vergisten uit zichzelf al dunner onder andere door absorptie van water uit te lucht, doordat de vaten niet goed gesloten waren. De honing was waarschijnlijk dan ook al verzuurd. Tegenwoordig wordt er echter zuur toegevoegd om de smaak interessanter te maken, evenals kruiden en propolis. Honing was vroeger meestal veel donkerder van kleur en ook sterker van smaak. Mede moet lang rijpen om een fijne smaak te krijgen. Dit wordt wel in houten vaten gedaan, waardoor de smaak en het aroma nog beter en houtiger worden. Omdat de suikers van de honing vergisten tot alcohol is deze niet meer zoet van smaak. Voor de bereiding van zoete mede wordt na het uitgisten extra honing toegevoegd.

In Nederland wordt mede onder verschillende merken verkocht, waarbij elke firma haar eigen merk heeft, zoals Ambrosia. Ook bekende sterke alcoholische dranken bevatten vaak honing, zoals Baerenfang in Duitsland, Drambuie in Schotland, Benedictine in Frankrijk, Irish Mist in Ierland en Grappa al Miele in Italië.

Samenstelling

Mede bevat een alcoholpercentage van 10 tot 12%. Aangezette mede, waarbij door toevoeging van meer honing aan het eind van het gistingsproces de gisting nog verder doorgaat, kan 16-18% alcohol bevatten. De zoetheid wordt bepaald door toevoeging van honing die niet meer vergist. Mede kan afhankelijk van de honing waarvan deze gemaakt is en de toevoegingen zoals kruiden en propolis, een gezondheidswijn zijn. Bij het gebruik van honing uit vroegere broedraten en het rijpen op houten vaten kan deze 'tanig' van smaak worden. Het aroma dringt nu ver door in de neus.

Gebruik

Het is bekend uit geschiedenisboeken dat de oude Germanen mede, honingwijn of honingbier, dronken. De oude Slavische volken, afstammelingen van Sloveense, Bulgaarse, Tjechische, Slowaakse, Poolse, Letlandse, Estlandse, Litouwse, Wit-Russische, Oekraïense en Russische volken hebben deze zeker veel gedronken. De oudste vermelding uit Slovenië is echter pas uit 1689, toen er al kloosters waren. De Galliërs en Kelten hebben vermoedelijk meer druivenwijn gedronken. Het is bekend dat de oude Romeinen wel honing aan druivenwijn toevoegden, om deze aan te zetten of aan te zoeten. Van oorsprong was mede een echte boerendrank, maar in later tijden, vanaf de Middeleeuwen, was het gebruik vooral beperkt tot connoisseurs, imkers en hun familie- en vriendenkring.

Afrika

In verschillende Oost Afrikaanse landen, zoals Uganda, Tanzania en Ethiopië wordt van honing een alcoholische drank bereid die niet houdbaar is. In Ethiopië is 'tej' een zeer populaire, traditionele drank. Deze wordt gemaakt van brokhoning ('crushed honey'), een mengsel van gestampte honingraten die ook veel stuifmeel bevatten. Bij de bereiding worden ook takjes van een bepaalde plant toegevoegd. De bereiding duurt ongeveer een week. 'Tej' is geel van kleur en wordt in de meeste restaurants geschonken uit open flessen, daar deze nog aan het gisten is. Ook zijn er 'tej'-huizen, waar op zondagmiddag veel mensen komen om 'tej' te drinken, uit speciale glazen. Er worden traditionele Ethiopische gerechten bij geserveerd.