©2003-2008
Marieke Mutsaers

Trichilia ABC - Marieke Mutsaers

Producten van het bijenvolk - koninginnegelei

Bijenmelk, bijenpap, bijenbrij

Herkomst

De jonge bijen maken van bijenbrood uit de raat met de kopklieren bijenmelk en koninginnegelei, onder toevoeging van kliersappen. Bijenmelk, ook wel bijenpap of bijenbrij genoemd, wordt in cellen met een eitje gedeponeerd als voedsel voor larven van werkbijen, darren en moer (koningin). Het is zeer rijk voedsel. De bijenmelk voor de moer is rijker aan opbouwende voedingsstoffen dan die voor werksters en darren. Daarom wordt deze ook wel koninginnegelei genoemd. De moer krijgt er ook veel meer van, en wel twee soorten, de dikke en de dunne koninginnegelei.

Het produceren van koninginnegelei kan alleen van sterke bijenvolken en er kunnen maar kleine hoeveelheden tegelijk gewonnen worden. Een koninginnecel of moerdop bevat slechts één derde gram, en in één bijenvolk kunnen de bijen maar enkele tientallen moerdoppen per keer vullen. De productie is voor de imker erg bewerkelijk. Het product is schaars en duur.

Samenstelling

De samenstelling van bijenmelk is ten dele die van de grondstof bijenbrood. Dit is rijk aan vitamines zoals B1, B2, B6, foliumzuur, pantotheenzuur, C en vitamine E of tocoferol. Ook bevat bijenbrood vrije aminozuren, oligopeptiden, eiwitten, lipiden, sterolen, aromatische oliën, koolhydraten, enzymen, anthocyanen, carotenoïden, flavonoïden, ferulazuren, alsmede mineralen en sporenelementen. Het kliersap dat nodig is om de pollen te verteren geeft bijenmelk veel meer enzymen dan bijenbrood, en de pollenafbraak levert meer vrije aminozuren, oligopeptiden en korte eiwitten. Deze zure fractie, royalisine, is verantwoordelijk voor een breed-spectrum activiteit tegen bacteriën, maar niet tegen schimmels. Het zijn tevens de stoffen die zo goed voor de huid zijn. Soortgelijke stoffen worden gevonden in ezelinnenmelk, urine en in modder. Ook deze worden van oudsher toegepast voor 'beauty'!

Gebruik

Inwendig gebruikt men koninginnegelei puur of gemengd met honing. Koninginnegelei is zurig en ietwat ranzig van smaak, ook als deze zeer vers is. De houdbaarheid buiten de koelkast of vrieskast is beperkt, maar gemengd met honing kan ze langer bewaard worden. Koninginnegelei wordt vaak, in een sorbitol- of andere zoete oplossing, aangeboden in glazen buisjes, of in capsules. In veel landen wordt ze ook toegevoegd aan 'energy drinks'. Zeer gangbaar in de apitherapie zijn capsules met gelyophiliseerde (gedroogde) koninginnegelei.

Koninginnegelei wordt aanbevolen bij maag-, lever- en spijs-verteringsstoornissen, hoge bloeddruk, gebrek aan eetlust, vermagering, vermoeidheid, lusteloosheid, slapelooshied, zwangerschap, bij overgangs-klachten, bij ouderdomsklachten, reconvalescentie en sport. Men zou koninginnegelei een 'tonicum' kunnen noemen. Ook in de duivensport wordt zij gebruikt voor goede prestaties.

Voor uitwendig gebruik wordt koninginnegelei verwerkt in crèmes en zalven. Het bevordert de vorming van gezond huidweefsel en de haargroei. Omdat men er een prachtige huid van krijgt of behoudt is een belangrijke toepassing die voor 'beauty'.